Een toegankelijk web voor iedereen

Een deel van mijn werkzaamheden stond afgelopen jaar in het teken van digitale toegankelijkheid voor culturele instellingen. Digitale toegankelijkheid is het ontwerpen en ontwikkelen van websites, apps en andere digitale middelen op zo’n manier dat iedereen ze kan gebruiken.

Alles online

Uit cijfers van het CBS blijkt dat bijna 96% van de personen van 12 jaar of ouder in 2020 thuis toegang tot internet heeft. Bijna 87% gebruikt het internet dagelijks. Steeds meer van onze activiteiten vinden online plaats, van boodschappen doen tot afspraken maken. Van een balletvoorstelling kijken tot het volgen van een les. Het is dus van belang dat al deze digitale producten en diensten voor iedereen gemakkelijk te gebruiken en te vinden zijn.

Decoratieve afbeelding van een kunstwerk van Chiharu Shiota in het Noordbrabants Museum, 2017

Een experiment

Tijdens één van mijn workshops over digitale toegankelijkheid, gaf ik de deelnemers de opdracht om een video te zoeken op de website van een culturele instelling. Vervolgens vroeg ik hen om die video te bekijken met de ogen dicht en daarna nog een keer met de ogen open maar zonder geluid.

De deelnemers kozen voor dit experiment een video waarin vijf tips voor een bepaald onderwerp werden gegeven. “Tip 1” verscheen er als tekst in beeld, daarna lichtte de verteller de tip toe. In het eerste experiment, met de ogen dicht, waren de tips eigenlijk één lang verhaal. In het tweede experiment, met ogen open en geluid uit, zagen deelnemers wanneer een nieuwe tip begon, maar kregen ze vrijwel niets mee van de inhoud.

Dit voorbeeld illustreert dat een toegankelijke video bestaat uit verschillende aspecten: visueel, audio en tekst. Om het voor gebruikers die enkel luisteren gemakkelijker te maken, had de verteller elke tip ook letterlijk kunnen introduceren: “En dan nu de tweede tip”. En om het voor gebruikers die audio niet horen eenvoudiger te maken, had ondertiteling of een transcriptie kunnen helpen.

Deze aanpassingen helpen mensen die blind of slechtziend zijn, net als mensen die niet of niet goed horen. Maar deze aanpassingen helpen ook de mensen die bijvoorbeeld tijdelijk het volume van hun mobiele telefoon uitzetten. Of mensen die in een zon verlichte ruimte zitten.

Decoratieve afbeelding van een pen, muis, notitieboek en koptelefoon

Een ander voorbeeld

Het experiment ging over een video, maar eigenlijk geldt hetzelfde voor alle andere onderdelen van digitale producten. Een ander voorbeeld is tekst. Het gaat dan om kleur, lettertype, lettergrootte, maar ook structuur en het taalgebruik. Een goed en duidelijk leesbaar lettertype helpt mensen die slechtziend zijn, maar ook ouderen en mensen die op hun telefoon de website bekijken. En een tekst zonder jargon, helpt mensen die om welke reden dan ook moeite hebben met lezen of met de Nederlandse taal.

Eén van de deelnemers liet me een aantal weken na de workshop weten dat haar instelling was begonnen met het herschrijven van teksten. Jargon en afkortingen waren vervangen door alternatieven. Ze had de eerste positieve reacties van bezoekers van de website al ontvangen. Juist vanuit een doelgroep die de instelling graag wil bereiken.

Tot slot

Het gebruik van digitale producten neemt in de toekomst alleen maar toe. Ik vind het belangrijk dat die producten goed en toegankelijk gemaakt worden. Onafhankelijk van de omgeving, de gebruikte hardware, internetsnelheid, de leeftijd of kwaliteiten van de gebruiker. Met een toegankelijke website sluit je niemand uit. Iedereen kan meedoen. Dat betekent dus ook dat je bezoekers je beter vinden en dat je wellicht een bredere en nieuwe doelgroep aanspreekt.

Lees meer over de workshops digitale toegankelijkheid.